Chociaż kobiety są często niedostatecznie reprezentowane w dzisiejszej branży technologicznej, początki informatyki pokazują zupełnie inny obraz. Kobiety nie tylko były w niej obecne, ale odgrywały kluczową rolę.
W XIX wieku Ada Lovelace napisała coś, co powszechnie uznaje się za pierwszy algorytm komputerowy. Jej praca wyprzedziła o sto lat pojawienie się komputerów, przewidując idee związane z uczeniem maszynowym.
Grace Hopper, pionierka i oficer marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych, opracowała wczesne języki programowania i odegrała kluczową rolę w standaryzacji kodu komputerowego.
Podczas II wojny światowej tysiące kobiet pracowało jako „komputery” ludzkie, rozwiązując ręcznie złożone problemy matematyczne. Kobiety, które zaprogramowały ENIAC, jeden z pierwszych komputerów ogólnego przeznaczenia, położyły podwaliny pod współczesne kodowanie.
Zgodnie z ruchem wskazówek zegara od lewej górnej części: Jean Bartik, Kathleen Antonelli, Betty Holberton, Ruth Teitelbaum, Marlyn Meltzer, Frances Spence.Clockwise from top left: The Bartik Family; Bill Mauchly, Priscilla Holberton, Teitelbaum Family, Meltzer Family, Spence Family
W krajach globalnego Południa matematyczka Gladys West wniosła przełomowy wkład w rozwój geodezji satelitarnej i matematyki stojącej za systemem globalnego pozycjonowania (GPS). Pochodziła z rolniczej rodziny w Wirginii, pracowała w czasach segregacji rasowej i płciowej, a mimo to jej precyzyjne obliczenia dotyczące kształtu Ziemi i przetwarzania danych satelitarnych ukształtowały nowoczesne systemy nawigacyjne, z których korzystamy na co dzień.
Te kobiety nie były wyjątkami, były częścią „ukrytej siły roboczej” (były zatrudniane w roli programistek i operatorek komputerów, ale ich wkład często nie był publicznie doceniany), aż do momentu, gdy zmiana wartości kulturowych i ekonomicznych, szczególnie w latach 80. i 90. XX wieku, zmieniła informatykę w dziedzinę „męską”. Kampanie marketingowe dotyczące pierwszych komputerów domowych były skierowane do chłopców. Programy nauczania na uniwersytetach stały się bardziej ekskluzywne i zdominowane przez mężczyzn. Wkład kobiet był coraz częściej pomijany lub zapominany.
To przekształcenie historii informatyki pod kątem płci kształtuje dzisiejszą rzeczywistość. Dziewczęta są często wychowywane w przekonaniu, że technologia „nie jest dla nich”. W salach lekcyjnych, klubach programistycznych i społecznościach graczy wiele z nich spotyka się z subtelnym lub jawnym wykluczeniem. Nawet gdy kobiety wkraczają w tę dziedzinę, często napotykają wrogie środowisko pracy, różnice w wynagrodzeniach, bariery awansu oraz brak mentorów i reprezentacji.
Mimo to kobiety nadal zmieniają świat technologii i to często w sposób, który priorytetowo traktuje etykę, integrację oraz korzyści dla społeczności. Oto kilka przykładów:
- Timnit Gebru, czołowa badaczka w dziedzinie etyki sztucznej inteligencji, jest współautorką fundamentalnej pracy na temat stronniczości algorytmów i współzałożycielką sieci Black in AI.
- Joy Buolamwini założyła Algorithmic Justice League, ujawniając stronniczość systemów rozpoznawania twarzy IBM i Microsoft.
- Feminist Internet, kolektyw z siedzibą w Wielkiej Brytanii, łączy projektowanie, aktywizm i badania w celu tworzenia technologii promujących równość i sprawiedliwość.
Na całym świecie inicjatywy technologiczne kierowane przez kobiety tworzą włączające platformy, opracowują narzędzia sztucznej inteligencji wspierające ofiary przemocy ze względu na płeć lub wspierają mentoringowo kolejne pokolenie programistek i programistów.
Ważne jest, aby promować przykłady kobiet odnoszących sukcesy w dziedzinach STEM. Kiedy dziewczęta i młode kobiety widzą kobiety programujące, kierujące, zadające pytania i wprowadzające innowacje, zaczynają dostrzegać przestrzeń dla siebie w tych rolach. Zyskują siłę, by podważać stereotypy i przejmować kontrolę nad swoją cyfrową przyszłością.
Uznanie i docenienie wkładu kobiet w rozwój sztucznej inteligencji to nie tylko kwestia sprawiedliwości historycznej. Chodzi o redefinicję władzy, wiedzy oraz kreatywności w najbardziej wpływowej dziedzinie XXI wieku.