Οι κρίσεις απαιτούν τόσο ένταση στην προσπάθεια όσο και αντοχή στον χρόνο. Οι ηγέτες που εξαντλούνται από τα πρώτα στάδια μιας κρίσης αποτυγχάνουν να στηρίξουν τόσο τον εαυτό τους όσο και τις ομάδες τους. Το κλειδί είναι ο σωστός ρυθμός και όχι ο ηρωισμός.
Στρατηγικές για βιώσιμη ηγεσία σε περιόδους κρίσης:
-
Εστιάστε σε όσα μπορείτε να επηρεάσετε και αποδεχθείτε όσα δεν μπορείτε να ελέγξετε.
-
Θέστε αυστηρές προτεραιότητες — δεν είναι όλα εξίσου επείγοντα.
-
Επικοινωνείτε με σαφήνεια και συχνά, ώστε να περιορίζετε το άγχος των άλλων.
-
Δημιουργήστε συστήματα εναλλαγής και καταμερισμού των ευθυνών, ώστε κανείς —ούτε εσείς— να μην επωμίζεται ολόκληρο το βάρος.
-
Προστατεύστε τις βασικές πρακτικές αυτοφροντίδας, ακόμη και όταν ο κόσμος γύρω σας μοιάζει να φλέγεται.
Να θυμάστε: δεν μπορείτε να προσφέρετε στους άλλους όταν οι δικές σας δυνάμεις έχουν εξαντληθεί. Η ομάδα σας χρειάζεται την κρίση και την παρουσία σας και, για να μπορείτε να τις προσφέρετε, χρειάζεται να παραμένετε λειτουργικοί.
Πώς μπορείτε να δημιουργήσετε τη δική σας νησίδα σταθερότητας μέσα στο χάος;
Η αλλαγή μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος, ιδιαίτερα όταν διαταράσσει τη σταθερότητα και τις βασικές μας βεβαιότητες. Σε τέτοιες περιόδους είναι σημαντικό να δημιουργούμε ασφαλείς νησίδες σταθερότητας, οι οποίες μας βοηθούν να ξαναβρούμε το έδαφος κάτω από τα πόδια μας. Υπάρχουν πολλές συγκεκριμένες τεχνικές και στρατηγικές που μπορούν να μας βοηθήσουν. Ας τις εξετάσουμε αναλυτικότερα:
-
✅ Ενσυνειδητότητα
Η ενσυνειδητότητα είναι μια έννοια που συναντάμε όλο και συχνότερα σε σχέση με τη χαλάρωση, τον διαλογισμό και την εστίαση στην παρούσα στιγμή. Πρόκειται για τη συνειδητή παρατήρηση του παρόντος, η οποία μας επιτρέπει να διακόψουμε τον φαύλο κύκλο των σκέψεων και να στρέψουμε την προσοχή μας σε όσα συμβαίνουν μέσα μας αυτήν τη στιγμή. Αντί να σκεφτόμαστε διαρκώς το παρελθόν και το μέλλον, η ενσυνειδητότητα μας βοηθά να εστιάζουμε στο παρόν.
Ορισμένες συγκεκριμένες τεχνικές ενσυνειδητότητας που μπορείτε να δοκιμάσετε είναι οι ακόλουθες:
-
Η τεχνική αισθητηριακής εστίασης 5-4-3-2-1: Ονομάστε 5 πράγματα που μπορείτε να δείτε, 4 πράγματα που μπορείτε να αγγίξετε ή να αισθανθείτε, 3 πράγματα που μπορείτε να ακούσετε, 2 πράγματα που μπορείτε να μυρίσετε και 1 πράγμα που μπορείτε να γευτείτε.
-
Ασκήσεις αναπνοής — τετραγωνική αναπνοή: Εισπνεύστε βαθιά μετρώντας μέχρι το τέσσερα, κρατήστε την αναπνοή σας μετρώντας μέχρι το τέσσερα, εκπνεύστε μετρώντας μέχρι το τέσσερα και κρατήστε ξανά την αναπνοή σας για τέσσερις χρόνους.
-
Οραματισμός: Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων αναπνοής μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε τον οραματισμό, φανταζόμενοι, για παράδειγμα, ότι βυθίζεστε κάτω από την επιφάνεια του νερού και στη συνέχεια αναδύεστε ξανά.
-
✅ Μικρά βήματα
Ορισμένες φορές μια αλλαγή μπορεί να μας φαίνεται υπερβολικά μεγάλη και να μας κατακλύζει. Σε αυτήν την περίπτωση, είναι χρήσιμο να χωρίζουμε τη μεγάλη πρόκληση σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα και να εστιάζουμε κάθε φορά στο αμέσως επόμενο. Με αυτόν τον τρόπο προσαρμοζόμαστε σταδιακά στην αλλαγή.
Είναι επίσης χρήσιμο να δημιουργούμε μικροσυνήθειες, δηλαδή να εστιάζουμε σε μικρές και εφικτές αλλαγές. Μπορούμε, για παράδειγμα, να αφιερώνουμε καθημερινά 5–10 λεπτά στην ίδια δραστηριότητα και να διατηρούμε τη συνέπειά μας για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Μετά από 30 ημέρες μπορούμε να αξιολογήσουμε την πρόοδό μας και να αποφασίσουμε εάν χρειάζεται να συνεχίσουμε ή να προσαρμόσουμε την πρακτική μας.
-
✅ Σταθερά σημεία αναφοράς
Ως σταθερά σημεία αναφοράς μπορούμε να θεωρήσουμε τις προσωπικές μας αξίες, τις συνήθειες, τις σταθερές της ζωής μας και τις υποστηρικτικές σχέσεις, οι οποίες μας βοηθούν να μειώνουμε το άγχος και να προσαρμοζόμαστε ευκολότερα στις αλλαγές.
Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα θα μπορούσε να είναι μια καθημερινή συνήθεια, όπως ο πρωινός καφές, η άσκηση, ένας σύντομος περίπατος ή ο βραδινός αναστοχασμός της ημέρας. Σταθερό σημείο αναφοράς μπορούν επίσης να αποτελέσουν οι σχέσεις μας με κοντινά μας πρόσωπα, καθώς και οι αξίες στις οποίες πιστεύουμε και οι οποίες λειτουργούν ως προσωπική μας πυξίδα.
-
✅ Εσωτερικοί πόροι
Είναι πολύ σημαντικό να κατανοούμε από ποιες πηγές αντλούμε ενέργεια και τι μας βοηθά να «επαναφορτίζουμε τις μπαταρίες μας». Η ξεκούραση συχνά παραμελείται και αντιμετωπίζεται ως κάτι περιττό. Με τον ίδιο τρόπο, μπορεί ορισμένες φορές να παραμελούμε τον ύπνο, την άσκηση και τη διατροφή μας. Ωστόσο, αυτοί οι παράγοντες είναι απαραίτητοι για την ανάπτυξη και την ευεξία μας.
Άλλοι πόροι που μας ενδυναμώνουν είναι οι αξίες, τα δυνατά σημεία και οι δεξιότητές μας, η αυτοπεποίθηση και η αίσθηση της προσωπικής μας αξίας.
-
✅ Νοοτροπία ανάπτυξης
Η νοοτροπία ανάπτυξης (growth mindset) είναι η ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τα λάθη ως ευκαιρίες μάθησης και όχι ως αποδείξεις αποτυχίας. Αντί να κατηγορούμε τον εαυτό μας επειδή αποτύχαμε ή κάναμε ξανά κάποιο λάθος, μπορούμε να αναρωτηθούμε τι έχει να μας διδάξει αυτή η εμπειρία.
Ένα γνωστό παράδειγμα είναι η ανάπτυξη του πρακτικού λαμπτήρα πυρακτώσεως από τον Thomas Edison και την ομάδα του. Δεν εφηύραν τον ηλεκτρικό λαμπτήρα από το μηδέν, αλλά βασίστηκαν σε προγενέστερες τεχνολογίες και δοκίμασαν πολλά διαφορετικά σχέδια και υλικά, μέχρι να δημιουργήσουν μια αξιόπιστη και πρακτική εκδοχή. Κάθε ανεπιτυχής δοκιμή τούς προσέφερε πληροφορίες για το επόμενο βήμα.
-
✅ Σχέσεις
Η υποστήριξη των ανθρώπων γύρω μας, των αγαπημένων μας προσώπων, της κοντινής μας κοινότητας ή της κοινωνίας στο σύνολό της διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην υπέρβαση των εμποδίων. Όταν γνωρίζουμε ότι «δεν είμαστε μόνοι», αισθανόμαστε ότι ανήκουμε κάπου. Οι κοινές εμπειρίες και η αμοιβαία υποστήριξη μειώνουν το αίσθημα της απομόνωσης και ενισχύουν την ανθεκτικότητά μας. Παράλληλα, συμβάλλουν στην ανάπτυξη της συλλογικής ανθεκτικότητας.
👉 Γνωρίσαμε πολλές πρακτικές τεχνικές και στρατηγικές για τη διαχείριση των αλλαγών. Ελπίζουμε να δοκιμάσετε αρκετές από αυτές και να ανακαλύψετε ποιες σας ταιριάζουν περισσότερο. Οι τεχνικές αυτές θα σας βοηθήσουν, στο τελευταίο μέρος αυτής της ενότητας, να δημιουργήσετε το δικό σας σχέδιο για την ενίσχυση της προσωπικής σας ανθεκτικότητας. Ας ξεκινήσουμε.