Zmiana jako szansa? A co na to nasz mózg?

 

Dzisiejszy świat jest coraz bardziej dynamiczny, a zmiany i niepewność są jego naturalną częścią. Jednak zmiany zachodzą nie tylko w naszym otoczeniu, ale także w naturalny sposób wpływają na nas, niezależnie od tego, czy jesteśmy tego świadome, czy nie. Zdolność adaptacji, czyli umiejętność dostosowania się do zmian, jest jednym z kluczowych elementów odporności psychicznej. Umiejętność funkcjonowania w świecie niepewności, pokonywania przeszkód i rozwijania elastyczności są coraz bardziej cenionymi cechami.

 

Jednak nasze mózgi są skonstruowane w zupełnie inny sposób i preferują stabilność i przewidywalność zamiast zmian. Każda zmiana może być oceniona przez mózg jako potencjalne zagrożenie, które zakłóca ustalone wzorce zachowań i wymaga energii umysłowej do adaptacji. Jak można to wyjaśnić?

 

Według B. Andreatta (2018) mózg zawiera cztery struktury związane ze zmianą. Są to: ciało migdałowate, kora entorhinalna (śródwęchowa), jądra podstawne (podstawy mózgu) i habenula.

 

1. Ciało migdałowate
Zadaniem ciała migdałowatego jest zapewnienie nam przetrwania. Gdy tylko pojawia się potencjalne zagrożenie, aktywuje ono w naszym mózgu instrukcję: walcz/uciekaj/zamroź się. Ciało migdałowate kontroluje nasze emocje związane z odczuwaniem zmiany, takie jak: zaprzeczenie, strach, złość lub frustracja. Jego okrzyk brzmiałby: „Boję się!”.

 

2. Kora entorhinalna (śródwęchowa)
Tę część mózgu można traktować jako rodzaj wewnętrznego GPS. Zawiera on sferyczną grupę komórek, które tworzą mapy naszego fizycznego otoczenia i pomagają nam się w nim poruszać. Ponadto kora ta śledzi relacje społeczne, odnotowując relacje władzy i pokrewieństwa. W przypadku zmiany jej głos brzmiałby: „Zgubiłem się”.

 

3. Jądra podstawne
Jądra podstawy mózgu pomagają nam budować nowe nawyki w trakcie zmian. Kiedy uczymy się czegoś nowego, to właśnie one zmieniają trudne zadania wymagające skupienia na łatwe zadania, nad którymi nie musimy się już zastanawiać. Ich fraza brzmiałaby: „Nie wiem, co robić”.

 

4. Habenula
Habenula jest odpowiedzialna za podejmowanie decyzji i działanie. Kiedy podejmujemy decyzję zgodną z naszym przekonaniem, mózg uwalnia dopaminę i serotoninę. Jeśli jednak podejmujemy decyzję, która z naszego punktu widzenia jest błędna, habenula ogranicza przepływ tych substancji chemicznych i nie czujemy się dobrze. Podczas zmiany habenula może powiedzieć: „Nie mogę się pomylić”.

Poniżej przedstawiamy rysunek budowy mózgu z zaznaczonymi na nim czterema, opisanymi powyżej, strukturami.

 

 

Źródło: ANDREATTA, B. New Brain-Based Tools for Launching SUccessful Change (1 z 3 części serii). LinkedIn, 2018. Dostępne na: https://www.linkedin.com/pulse/new-brain-based-tools-launching-successful-change-1-andreatta-phd/

 

👉 Wiemy już, jak działa nasz mózg w obliczu zmian. Ale jak zmienić nasze postrzeganie zmian, abyśmy mogły wykorzystać je jako szansę? Czytaj dalej, aby się tego dowiedzieć.

 

Jak zmienić postrzeganie zmian?

 

Jak już wiemy z poprzedniej części, nasz mózg może się zmieniać. Jest neuroplastyczny i zdolny do adaptacji, ale preferuje stabilność. Jeśli jednak chcemy, aby mózg postrzegał zmiany jako szansę, a nie odrzucał je, musimy opracować strategie, które pomogą nam przeformułować zmiany i zmniejszyć ich negatywny wpływ.

 

Trzy podstawowe strategie to:

• Przekształcanie

Kiedy postrzegamy zmianę jako coś negatywnego, mózg uruchamia mechanizmy obronne. Jeśli jednak przeformułujemy zmianę i postrzegamy ją jako szansę na rozwój, aktywują się te części mózgu, które wspierają racjonalne myślenie i adaptację, takie jak kora przedczołowa. Zamiast więc zadawać sobie pytanie „Dlaczego to mi się dzieje?”, możemy zapytać „Czego mogę się z tego nauczyć?”.

 

• Zmniejszenie niepewności

Jeśli zmniejszymy naszą niepewność, na przykład poprzez poszukiwanie dodatkowych informacji lub planowanie małych, wykonalnych kroków, znajdziemy stabilne wsparcie – zmniejszymy aktywność ciała migdałowatego, co nie wywoła silnej reakcji stresowej.

 

• Rozwijanie zdolności adaptacji

Jak już wiemy, nasz mózg może się zmieniać dzięki tak zwanej neuroplastyczności, czyli zdolności do tworzenia nowych połączeń neuronowych. Narażając się na zmiany na bezpiecznym poziomie, ucząc się nowych rzeczy i regulując emocje, możemy stopniowo trenować mózg i dostosowywać go do zmian.

 

👉 Teraz już wiesz, jak działa nasz mózg w obliczu zmian oraz co pomaga mu radzić sobie z nimi i postrzegać je jako szansę lub wyzwanie do rozwoju. Przyjrzyjmy się teraz bliżej strategiom, które pomogą Ci radzić sobie z trudnymi zmianami i tworzyć pozytywne nawyki.