De wereld van vandaag is steeds dynamischer; verandering en onzekerheid zijn er een natuurlijk onderdeel van. Verandering vindt echter niet alleen plaats in onze omgeving, maar beïnvloedt ons ook op natuurlijke wijze, of we ons daar nu van bewust zijn of niet. Aanpassingsvermogen, of het vermogen om je aan te passen aan verandering, is een van de belangrijkste elementen van veerkracht. Het vermogen om te functioneren in een wereld van onzekerheid, obstakels te overwinnen en flexibiliteit te ontwikkelen, zijn steeds meer gewaardeerde kwaliteiten.
Onze hersenen zijn echter heel anders ingesteld en geven de voorkeur aan stabiliteit en voorspelbaarheid boven verandering. Elke verandering kan door de hersenen worden beoordeeld als een potentiële bedreiging die gevestigde gedragspatronen verstoort en mentale energie vereist om zich aan te passen. Hoe kunnen we dit verklaren?
Volgens B. Andreatta (2018) bevat het brein vier structuren die verband houden met verandering. Dit zijn de amygdala, de entorhinale cortex, de basale ganglia en de habenula.
- ✅ Amygdala
De functie van de amygdala is om onze overleving te garanderen. Zodra er een potentiële bedreiging verschijnt, activeert deze de vecht-/vlucht-/bevriesreactie in onze hersenen. De amygdala controleert onze emoties die gepaard gaan met de aankondiging van verandering, zoals ontkenning, angst, woede of frustratie. Haar kreet zou zijn: “Ik ben bang!” - ✅ Entorhinale cortex
We kunnen de entorhinale cortex zien als een soort interne GPS. Het bevat een bolvormig cluster van cellen die kaarten van onze fysieke omgeving maken en ons helpen erin te navigeren. Daarnaast volgt deze cortex sociale relaties, waarbij macht en verwantschap worden opgemerkt. Bij het ervaren van verandering zou de stem zijn: “Ik ben de weg kwijt.” - ✅ Basale ganglia
De basale ganglia helpen ons nieuwe gewoonten op te bouwen als we door een verandering gaan. Wanneer we iets nieuws leren, zijn het de basale ganglia die de activiteit veranderen van iets uitdagends dat focus vereist naar gemakkelijke taken waar we niet meer over hoeven na te denken. Hun zin zou zijn: “Ik weet niet wat ik moet doen.” - ✅ Habenula
De habenula is verantwoordelijk voor besluitvorming en actie. Wanneer we een beslissing nemen die in lijn is met wie we zijn, geven de hersenen dopamine en serotonine af. Als we echter een beslissing nemen die vanuit ons perspectief verkeerd is, beperkt de habenula de stroom van deze chemicaliën en voelen we ons niet goed. Tijdens een verandering zou de habenula kunnen zeggen: “Ik mag geen fouten maken.”
Source: ANDREATTA, B. New Brain-Based Tools for Launching SUccessful Change (1 in 3-part series). LinkedIn, 2018: https://www.linkedin.com/pulse/new-brain-based-tools-launching-successful-change-1-andreatta-phd/
👉 We weten nu hoe ons brein werkt als het met verandering te maken krijgt. Hoe veranderen we onze perceptie van verandering zodat we het als een kans kunnen zien? Lees verder om erachter te komen.
Hoe de perceptie van verandering te veranderen?
Zoals we al weten uit de vorige sectie, kan ons brein veranderen; het is zogenaamd neuroplastisch en in staat tot aanpassing, maar het geeft de voorkeur aan stabiliteit. Als we echter willen dat de hersenen verandering als een kans zien en deze niet afwijzen, moeten we actief strategieën ontwikkelen om verandering te herformuleren en de negatieve impact ervan te verminderen.
De drie basisstrategieën omvatten:
- ✅ Herformulering (Reframing)
Wanneer we verandering als iets negatiefs ervaren, activeren de hersenen verdedigingsmechanismen. Als we de verandering echter herformuleren en zien als een kans voor groei, worden de delen van de hersenen, zoals de prefrontale cortex, geactiveerd die rationeel denken en aanpassing ondersteunen. Dus in plaats van ons af te vragen “Waarom overkomt mij dit?” kunnen we onszelf afvragen: “Wat kan ik hiervan leren?” - ✅ Onzekerheid verminderen
Als we onze onzekerheid verminderen, bijvoorbeeld door meer informatie te zoeken of kleine, beheersbare stappen te plannen, vinden we een stabiele basis — we verminderen de activiteit van de amygdala, waardoor er geen sterke stressreactie wordt geactiveerd. - ✅ Aanpassingsvermogen ontwikkelen
Zoals we al weten, kunnen onze hersenen veranderen door middel van neuroplasticiteit, het vermogen om nieuwe neurale verbindingen te creëren. Door onszelf geleidelijk bloot te stellen aan verandering op een veilig niveau, nieuwe dingen te leren en onze emoties te reguleren, kunnen we de hersenen geleidelijk trainen en aanpassen aan verandering.
👉 Nu weet je hoe ons brein werkt als het geconfronteerd wordt met verandering en wat helpt om ermee om te gaan en het te zien als een kans of uitdaging om te groeien. Laten we nu eens nader kijken naar strategieën om je te helpen omgaan met uitdagende veranderingen en positieve gewoonten te creëren.